Na ove podatke došli smo preko interaktivne baze koju je objavila Balkanska istraživačka mreža Srbije (BIRN), u okviru višegodišnjeg istraživanja javnih nabavki opreme za nadzor. BIRN je mapirao nabavke institucija širom Srbije, uz upozorenje da se mreža različitih sistema – od kamera i dronova do softvera – ubrzano širi i da je transparentnost često ograničena.
Prema podacima dostupnim u toj bazi, Uprava Gradske opštine Lazarevac je 2022. godine nabavila sistem za „brojanje ljudi”, čija je vrednost iznosila 8.048.939 dinara sa PDV-om. Kao dobavljač je navedena firma Machina Security doo Beograd.
Paralelno sa tim, u dokumentu o najvažnijim kapitalnim projektima Gradske opštine Lazarevac za period 2026–2028 koji j e zvanično objavljen u okviru Građanskog vodiča kroz odliku o budžetu Opštine Lazarevac za 2026. godinu koji je javno dostupan na zvaničnom sajtu Opštine Lazarevac, predviđena su značajna ulaganja u projekat „Razvoj pametne infrastrukture u cilju povećanja bezbednosti i očuvanja javnih prostora i unapređenja savremenog učenja”.
Za 2026. godinu planirano je 36.801.000 dinara, dok je za 2027. godinu planirano 36.000.000 dinara.
Kako Pravo u centar nezvanično saznaje, u okviru ove budžetske stavke predviđeni su i sistemi koji se mogu koristiti za nadzor i praćenje građana. To, međutim, nije moguće pouzdano potvrditi bez uvida u specifikacije opreme, plan nabavki i ugovornu dokumentaciju, odnosno bez jasnog odgovora opštine na pitanja šta se tačno nabavlja i u koje svrhe.
Pojam „pametne infrastrukture” u praksi može obuhvatiti širok spektar tehnologija, od unapređenja bezbednosti javnih prostora do rešenja koja prikupljaju i analiziraju podatke o kretanju ljudi i vozila. Zbog toga se kao ključno nameće pitanje transparentnosti: ko upravlja sistemima, koje podatke prikupljaju, koliko se dugo čuvaju, ko ima pristup i da li postoje nezavisni mehanizmi kontrole.
“Pravo na privatnost je ustavna kategorija i kada nemate adekvatan osnov da zadirete u privatnost to ne bi trebalo da se radi. Definitivno se tehnologija razvila preseljenjem velikih sfera života u online. Tehnologiju nije pratilo pravo. Vrlo često se dešava da se problem toliko nagomila, pa tek onda regulativa reaguje”, kaže za BIRN advokat Miloš Stojković.
